ABC fundacji

Fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów spoÅ‚ecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególnoÅ›ci takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oÅ›wiata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc spoÅ‚eczna, ochrona Å›rodowiska oraz opieka nad zabytkami.

Brak jest zakazu pokrywania siÄ™ przedmiotu dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej fundacji z przedmiotem jej dziaÅ‚alnoÅ›ci statutowej.

Fundacja nie jest organizacją społeczną, gdyż nie stanowi związku ludzi, lecz odpowiednio, celowo zarządzaną masę majątkową. Fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do KRS.

Powołanie fundacji

Fundacje mogÄ… ustanawiać osoby fizyczne niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania bÄ…dź osoby prawne majÄ…ce siedziby w Polsce lub za granicÄ…. Fundacji nie może powoÅ‚ać jednostka organizacyjna nie posiadajÄ…ca osobowoÅ›ci prawnej, np. spóÅ‚ka cywilna. Siedziba fundacji powinna znajdować siÄ™ na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Fundacja, która ma prowadzić dziaÅ‚alność na terenie jednego województwa, powinna mieć siedzibÄ™ na terenie województwa objÄ™tego dziaÅ‚alnoÅ›ciÄ… tej fundacji.

OÅ›wiadczenie woli o ustanowieniu fundacji powinno być zÅ‚ożone w formie aktu notarialnego. Zachowania tej formy nie wymaga siÄ™, jeżeli ustanowienie fundacji nastÄ™puje w testamencie. W oÅ›wiadczeniu woli o ustanowieniu fundacji fundator powinien wskazać cel fundacji oraz skÅ‚adniki majÄ…tkowe przeznaczone na jego realizacjÄ™. MogÄ… to być pieniÄ…dze, papiery wartoÅ›ciowe, a także oddane fundacji na wÅ‚asność rzeczy ruchome i nieruchomoÅ›ci.

Ważnym dokumentem jest statut. Jest to dokument odrębny od oświadczenia woli o ustanowieniu statutu. To fundator ustala statut fundacji, określający co najmniej:

• nazwÄ™ fundacji,
• siedzibÄ™,
• majÄ…tek,
• cele, zasady, formy i zakres dziaÅ‚alnoÅ›ci fundacji,
• skÅ‚ad i organizacjÄ™ zarzÄ…du,
• sposób powoÅ‚ywania zarzÄ…du (nawet sam fundator nie jest uprawniony do odwoÅ‚ania czÅ‚onków organu fundacji, jeżeli jej statut nie przyznaje mu tego uprawnienia; uprawnienia fundatora w tym zakresie nie przechodzÄ… na jego spadkobierców),
• obowiÄ…zki i uprawnienia zarzÄ…du i jego czÅ‚onków.

Statut może zawierać również inne postanowienia, w szczególnoÅ›ci dotyczÄ…ce:

• prowadzenia przez fundacjÄ™ dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej (fundacja może prowadzić dziaÅ‚alność gospodarczÄ… w rozmiarach sÅ‚użących realizacji jej celów. Jeżeli fundacja ma prowadzić dziaÅ‚alność gospodarczÄ…, wartość Å›rodków majÄ…tkowych fundacji przeznaczonych na dziaÅ‚alność gospodarczÄ… nie może być mniejsza niż 1000 zÅ‚otych; jeżeli fundator przewiduje prowadzenie dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej przez fundacjÄ™ od chwili jej ustanowienia, to w oÅ›wiadczeniu o ustanowieniu fundacji nie ma obowiÄ…zku okreÅ›lenia wartoÅ›ci Å›rodków majÄ…tkowych przeznaczonych do prowadzenia tej dziaÅ‚alnoÅ›ci),
• dopuszczalnoÅ›ci i warunków jej poÅ‚Ä…czenia z innÄ… fundacjÄ…,
• zmiany celu lub statutu (to warto uwzglÄ™dnić; nawet sam fundator nie może zmienić statutu fundacji, gdy jej statut nie upoważnia go do dokonywania takich zmian),
• tworzenia obok zarzÄ…du innych organów fundacji (np. rad nadzorczych, rad programowych, komisji rewizyjnych itd.),
• przeznaczenia Å›rodków majÄ…tkowych fundacji po jej likwidacji (w braku takich postanowieÅ„ Å›rodki te powinny być przeznaczone na cele, o których mowa na samym poczÄ…tku niniejszej strony).

Fundator może wskazać ministra właściwego ze względu na cele fundacji. Oświadczenie fundatora w tej sprawie powinno być dołączone do statutu i przekazane sądowi prowadzącemu rejestr fundacji.

Uprawnienia fundatora do tworzenia statutu nie przechodzÄ… na jego nastÄ™pców prawnych, z jednym wyjÄ…tkiem - gdy ustanowiono fundacjÄ™ w testamencie, to statut tworzony jest w ramach polecenia przez spadkobiercÄ™ (spadkobierców).

Fundator może odstąpić od osobistego ustalenia statutu i upoważnić do jego ustalenia inną osobę fizyczną lub prawną.

Działalność gospodarcza fundacji

Prowadzenie przez fundacjÄ™ dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej wymaga odpowiedniego postanowienia statutu. Fundacja może jednak prowadzić dziaÅ‚alność gospodarczÄ… w rozmiarach sÅ‚użących realizacji jej celów. Jeżeli fundacja ma prowadzić dziaÅ‚alność gospodarczÄ…, wartość Å›rodków majÄ…tkowych fundacji przeznaczonych na dziaÅ‚alność gospodarczÄ… nie może być mniejsza niż 1000 zÅ‚otych; jeżeli jednak fundator przewiduje prowadzenie dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej przez fundacjÄ™ od chwili jej ustanowienia, to w oÅ›wiadczeniu o ustanowieniu fundacji nie ma obowiÄ…zku okreÅ›lenia wartoÅ›ci Å›rodków majÄ…tkowych przeznaczonych do prowadzenia tej dziaÅ‚alnoÅ›ci.

W braku postanowieÅ„ statutu nt. dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej nie można jej podjąć do czasu zmiany statutu. Jeżeli jednak brak jest postanowieÅ„ odnoÅ›nie możliwoÅ›ci zmiany statutu, statutu nie da siÄ™ zmienić i nie da siÄ™ wskutek tego również podjąć dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej.

Co do zasady dziaÅ‚alność gospodarcza powinna sÅ‚użyć celom zasadniczym fundacji. Rozmiar dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej powinien być dostosowany do potrzeb (tzn. teoretycznie nie powinno być fundacji, która zarzÄ…dza ogromnym przedsiÄ™biorstwem i w zasadzie prawie nikomu nie pomaga, bo nie ma zysków). Przedmiot dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej fundacji może siÄ™ różnić, albo i nie odbiegać zasadniczo od sfery celów niegospodarczych fundacji (celów statutowych).