Miejsce zamieszkania decyduje o rozliczeniu podatku

O tym, w jakim kraju należy płacić podatki decyduje zasada rezydencji. W jej myśl rezydent danego kraju rozlicza się w tym państwie z całości uzyskanych przychodów – zarówno tych uzyskanych w tym kraju, jak i osiągniętych poza jego granicami. Z zasadą rezydencji wiąże się zatem nieograniczony obowiązek podatkowy – czyli rozliczenie wszystkich zarobków danego podatnika.

Gdyby zasada ta nie doznawała żadnych ograniczeń, każdy obywatel płaciłby podatek wyłącznie w państwie, którego jest rezydentem. Niestety, doznaje ona jednak ograniczeń na rzecz tzw. ograniczonego obowiązku podatkowego. Zgodnie z tą zasadą nierezydent podatki płaci również w kraju, w którym wykonuje pracę czy też kraju, w którym uzyskuje dochody, ale tylko ze źródeł w tym kraju położonych.

Stąd też teoretycznie podatnik zarobkujący za granicą zapłaci podatki podwójnie - w kraju swojej rezydencji oraz w kraju zarobkowania. Celem ograniczenia podwójnego opodatkowania państwa zawierają umowy wskazujące zasady eliminowania takiego stanu rzeczy.

W polskich przepisach podatkowych rezydencję podatkową ustala się na podstawie miejsca zamieszkania. Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).

Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która:

• posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub
• przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Często problemem jest ustalenie ośrodka interesów życiowych podatnika, który pozostaje obywatelem polskim, jednak wyjeżdża za granicę w celach zarobkowych, tam zamieszkuje ponad 183 dni w roku, a do Polski powraca tylko incydentalnie.

W takich przypadkach decydującą faktyczne warunki, w jakich podatnik utrzymuje kontakt z krajem w tym jego sytuacja rodzinna, zarobkowanie, posiadany majątek, wyrejestrowanie się dla celów podatkowych w kraju, posiadane konta bankowe, chęć powrotu do kraju lub jedynie urlopowe odwiedzanie znajomych tu mieszkających, miejsce gromadzenia majątku itp.

Co ważne, samo dopełnienie formalności związanych z wymeldowaniem się w kraju oraz wykreśleniem z ewidencji podatkowych (NIP-3) nie spowoduje, że podatnik przestaje być polskim rezydentem. O zmianie rezydencji świadczą faktyczne okoliczności, w jakich podatnik się znajdzie, zatem tylko faktyczny wyjazd i utrata kontaktu z Polską może doprowadzić do zmiany rezydencji podatkowej.

Na terytorium kraju podatek płaci również osoba, która nie posiada ośrodka interesów życiowych w Polsce, a jedynie ma tutaj majątek lub też tutaj zarabia. Osoba taka rozlicza w Polsce podatek tylko z tych kwot, które faktycznie w kraju zarobi. Za takie kwoty uważa się w szczególności dochody (przychody) z:

• pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia;
• działalności wykonywanej osobiście na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia;
• działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
• położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości.